De slag om Arnhem

Het strategische operatiedoel van de ‘Slag om Arnhem’ was de vorming van een bruggenhoofd tussen de Neder-Rijn en het IJsselmeer met het front naar het oosten. Het moest diepe uitlopers of bruggenhoofden hebben over de IJssel bij Zwolle, Deventer, Zutphen en eventueel Doesburg. Het totale bruggenhoofd moest als uitvalsbasis kunnen dienen voor een opmars ten noorden van Siegfriedlinie naar de Noordduitse laagvlakte en het Ruhrgebied. Tactische doelen waren het afsnijden van de Duitse troepen en hun lanceerbases voor V2-raketten in het westen van Nederland.

Luchtlandingstroepen (luchtlandingsoperatie Market) moesten de opmarsroute en bruggen over rivieren en kanalen tot en met de Waal bij Nijmegen veiligstellen, als tapijt voor het grondleger (grondoperatie Garden). Tot die luchtlandingstroepen behoorden parachutisten en zweefvliegeenheden. De tactische doelen van luchtlandingsoperatie Market waren de middelen voor het bereiken van het doel van grondoperatie Garden. Maar het liep anders.

‘Het is een zonnige morgen, zondagochtend 17 september 1944. De Gelderlanders begeven zich ter kerke, in de verwachting dat het een rustige zondag als alle andere zal worden. Maar in Over- en Nederasselt, Ede, Arnhem en Wolfheze wordt de zondagsrust bruut verstoord door geallieerde bombardementen waarbij doden vallen. In de ochtend en middag voeren geallieerde bommenwerpers twee aanvallen uit.

De doelen zijn onder meer vliegveld Deelen en de kazernes en spoorlijnen in Ede. Daar zitten Duitsers die de parachutisten zouden kunnen tegenhouden. Er wordt echter van te grote hoogte gebombardeerd. In Ede worden het oude centrum en het gebied rond de Parkweg zwaar getroffen. De Twijnstraat wordt zelfs vrijwel geheel weggevaagd. Er zijn negenenzestig burgerslachtoffers. De kazernes en spoorwegen zijn nauwelijks getroffen.

De slag om Arnhem

Het strategische operatiedoel van de ‘Slag om Arnhem’ was de vorming van een bruggenhoofd tussen de Neder-Rijn en het IJsselmeer met het front naar het oosten. Het moest diepe uitlopers of bruggenhoofden hebben over de IJssel bij Zwolle, Deventer, Zutphen en eventueel Doesburg. Het totale bruggenhoofd moest als uitvalsbasis kunnen dienen voor een opmars ten noorden van Siegfriedlinie naar de Noordduitse laagvlakte en het Ruhrgebied. Tactische doelen waren het afsnijden van de Duitse troepen en hun lanceerbases voor V2-raketten in het westen van Nederland.

Luchtlandingstroepen (luchtlandingsoperatie Market) moesten de opmarsroute en bruggen over rivieren en kanalen tot en met de Waal bij Nijmegen veiligstellen, als tapijt voor het grondleger (grondoperatie Garden). Tot die luchtlandingstroepen behoorden parachutisten en zweefvliegeenheden. De tactische doelen van luchtlandingsoperatie Market waren de middelen voor het bereiken van het doel van grondoperatie Garden. Maar het liep anders.

‘Het is een zonnige morgen, zondagochtend 17 september 1944. De Gelderlanders begeven zich ter kerke, in de verwachting dat het een rustige zondag als alle andere zal worden. Maar in Over- en Nederasselt, Ede, Arnhem en Wolfheze wordt de zondagsrust bruut verstoord door geallieerde bombardementen waarbij doden vallen. In de ochtend en middag voeren geallieerde bommenwerpers twee aanvallen uit.

De doelen zijn onder meer vliegveld Deelen en de kazernes en spoorlijnen in Ede. Daar zitten Duitsers die de parachutisten zouden kunnen tegenhouden. Er wordt echter van te grote hoogte gebombardeerd. In Ede worden het oude centrum en het gebied rond de Parkweg zwaar getroffen. De Twijnstraat wordt zelfs vrijwel geheel weggevaagd. Er zijn negenenzestig burgerslachtoffers. De kazernes en spoorwegen zijn nauwelijks getroffen.

Vanuit Engeland is inmiddels een enorme luchtvloot onderweg naar Nederland: 1073 transportvliegtuigen en 500 zweefvliegtuigen met aan boord 20.000 Amerikaanse en Britse parachutisten en soldaten, 511 voertuigen en 330 stukken geschut, begeleid door 1500 jagers. Hun opdracht is om respectievelijk de Waalbrug bij Nijmegen en de Arnhemse Rijnbrug te veroveren, zodat het landleger dat vanuit België en via Eindhoven optrekt kan doorstoten naar het noorden.

Bataljon

De heidevelden van Ede en Renkum en de landerijen bij Wolfheze en bij Driel zijn op 17 september en de dagen erna de landingszones van parachutisten en zweefvliegtuigen. De vele duizenden Britse en Poolse soldaten die ineens ‘uit de lucht komen vallen’, blijven iedereen die het gezien heeft, een leven lang bij. Nadat in Renkum de landing goed is verlopen, trekken de meesten op naar Arnhem. Op zondagavond vallen de Duitsers en Nederlandse SS-ers vanuit Ede de Ginkelse heide aan. Deze wordt verdedigd door een Schots bataljon.’ Toen maandag 18 september de tweede landing plaatsvond, waren de gevechten om de hei in volle gang. Van de 2.000 parachutisten werd ongeveer tien procent uitgeschakeld, maar de hei bleef in geallieerde handen. In de loop van de avond verlieten het Schotse bataljon en de tweede lichting parachutisten de hei om de aanval op Arnhem te ondersteunen. Acht dagen lang vochten zij in deze omgeving om hun opdracht uit te voeren; de brug bij Arnhem veroveren en behouden. Helaas mislukte dat al na drie dagen. De troepen trokken zich terug in Oosterbeek en na zware strijd kunnen vijf dagen later 2.400 mannen de Rijn oversteken. Met hulp van de Polen, naar het zuiden. Operatie Berlin. 9.000 mannen worden gedood, gewond, of krijgsgevangene gemaakt. In oktober zet het burgerverzet zich in om tientallen ‘airbornes’ te laten terugkeren naar hun troepen onder de naam Pegasus 1. In november mislukt een volgende poging, Pegasus 2. Slechts een handvol lukt de oversteek terug.

Bataljon

De heidevelden van Ede en Renkum en de landerijen bij Wolfheze en bij Driel zijn op 17 september en de dagen erna de landingszones van parachutisten en zweefvliegtuigen. De vele duizenden Britse en Poolse soldaten die ineens ‘uit de lucht komen vallen’, blijven iedereen die het gezien heeft, een leven lang bij. Nadat in Renkum de landing goed is verlopen, trekken de meesten op naar Arnhem. Op zondagavond vallen de Duitsers en Nederlandse SS-ers vanuit Ede de Ginkelse heide aan. Deze wordt verdedigd door een Schots bataljon.’ Toen maandag 18 september de tweede landing plaatsvond, waren de gevechten om de hei in volle gang. Van de 2.000 parachutisten werd ongeveer tien procent uitgeschakeld, maar de hei bleef in geallieerde handen. In de loop van de avond verlieten het Schotse bataljon en de tweede lichting parachutisten de hei om de aanval op Arnhem te ondersteunen. Acht dagen lang vochten zij in deze omgeving om hun opdracht uit te voeren; de brug bij Arnhem veroveren en behouden. Helaas mislukte dat al na drie dagen. De troepen trokken zich terug in Oosterbeek en na zware strijd kunnen vijf dagen later 2.400 mannen de Rijn oversteken. Met hulp van de Polen, naar het zuiden. Operatie Berlin. 9.000 mannen worden gedood, gewond, of krijgsgevangene gemaakt. In oktober zet het burgerverzet zich in om tientallen ‘airbornes’ te laten terugkeren naar hun troepen onder de naam Pegasus 1. In november mislukt een volgende poging, Pegasus 2. Slechts een handvol lukt de oversteek terug.

De verloren slag

De gedurfde poging om een snelle doorsteek naar het Ruhrgebied te forceren, kwam zo bij Arnhem tot stilstand. De Slag om Arnhem was op dinsdag 26 september definitief over. Wat restte, was een totaal verwoeste binnenstad en een ontredderde bevolking. Zij kreeg het bevel binnen 48 uur de stad te verlaten, waarbij slechts het hoognodige mocht worden meegenomen. De circa 95.000 Arnhemmers dachten dat ze binnen enkele dagen weer terug zouden zijn. Het werden uiteindelijk acht maanden. De evacués gingen naar Apeldoorn, Rheden, Ede of nog verder weg de Veluwe op.

De Slag om Arnhem trof de stad diep in het hart en veranderde Arnhem (en de regio) eens en voor altijd. De hevige gevechten en beschietingen verwoestten de gehele binnenstad. Na de verloren slag moesten alle Arnhemmers hun stad verlaten om bij hun terugkeer in het voorjaar van 1945 een desolate en geplunderde stad aan te treffen. Operatie Market Garden was de eerste poging van de geallieerde legers tijdens de Tweede Wereldoorlog om Nederland te bevrijden, Bij de operatie waren een veelheid nationaliteiten en mensen betrokken: Duitse soldaten, Poolse en Britse parachutisten, Nederlandse verzetsmensen en burgers waaronder kinderen en vrouwen.

De verloren slag

De gedurfde poging om een snelle doorsteek naar het Ruhrgebied te forceren, kwam zo bij Arnhem tot stilstand. De Slag om Arnhem was op dinsdag 26 september definitief over. Wat restte, was een totaal verwoeste binnenstad en een ontredderde bevolking. Zij kreeg het bevel binnen 48 uur de stad te verlaten, waarbij slechts het hoognodige mocht worden meegenomen. De circa 95.000 Arnhemmers dachten dat ze binnen enkele dagen weer terug zouden zijn. Het werden uiteindelijk acht maanden. De evacués gingen naar Apeldoorn, Rheden, Ede of nog verder weg de Veluwe op.

De Slag om Arnhem trof de stad diep in het hart en veranderde Arnhem (en de regio) eens en voor altijd. De hevige gevechten en beschietingen verwoestten de gehele binnenstad. Na de verloren slag moesten alle Arnhemmers hun stad verlaten om bij hun terugkeer in het voorjaar van 1945 een desolate en geplunderde stad aan te treffen. Operatie Market Garden was de eerste poging van de geallieerde legers tijdens de Tweede Wereldoorlog om Nederland te bevrijden, Bij de operatie waren een veelheid nationaliteiten en mensen betrokken: Duitse soldaten, Poolse en Britse parachutisten, Nederlandse verzetsmensen en burgers waaronder kinderen en vrouwen.

De bevrijding

In 2019/20 is het 75 jaar geleden dat strijdende soldaten en zich verzettende inwoners een felle strijd leverden voor een onbezet Nederland. Als onderdeel van een vrij Europa. De Airborneregio was van 17 tot en met 25 september 1944 onderdeel van het luchtoffensief in het kader van Market Garden en daaruit voortvloeiende gevechten; de Slag om Arnhem. Waar de opmars zwaarbevochten tot stilstand kwam. Uiteindelijk lukte via het Rijnlandoffensief tot in Berlijn door te stoten om een definitief einde te maken aan deze zwarte bladzij in de geschiedenis van de 20ste eeuw.

Die heksenketel van toen, met alle verschrikkingen, hoop, teleurstellingen en verlies van dierbaren heeft het leven van de toenmalige inwoners van de Airborne Region en de jonge Britse en Poolse militairen en hun familie voorgoed veranderd. Er zijn in de hectiek vriendschapsbanden voor het leven gesmeed. Sinds de bevrijding van Nederland zijn die onderhouden door de jaarlijkse herdenkingen. Vanaf 1945 leggen schoolkinderen bloemen bij de graven van de omgekomen militairen en slapen Engelse en Poolse familieleden bij gezinnen in de Airborne regio.

De bevrijding

In 2019/20 is het 75 jaar geleden dat strijdende soldaten en zich verzettende inwoners een felle strijd leverden voor een onbezet Nederland. Als onderdeel van een vrij Europa. De Airborneregio was van 17 tot en met 25 september 1944 onderdeel van het luchtoffensief in het kader van Market Garden en daaruit voortvloeiende gevechten; de Slag om Arnhem. Waar de opmars zwaarbevochten tot stilstand kwam. Uiteindelijk lukte via het Rijnlandoffensief tot in Berlijn door te stoten om een definitief einde te maken aan deze zwarte bladzij in de geschiedenis van de 20ste eeuw.

Die heksenketel van toen, met alle verschrikkingen, hoop, teleurstellingen en verlies van dierbaren heeft het leven van de toenmalige inwoners van de Airborne Region en de jonge Britse en Poolse militairen en hun familie voorgoed veranderd. Er zijn in de hectiek vriendschapsbanden voor het leven gesmeed. Sinds de bevrijding van Nederland zijn die onderhouden door de jaarlijkse herdenkingen. Vanaf 1945 leggen schoolkinderen bloemen bij de graven van de omgekomen militairen en slapen Engelse en Poolse familieleden bij gezinnen in de Airborne regio.

Kies je gemeente

Banner image
ARNHEM
Banner image
RENKUM
Banner image
EDE
Banner image
OVERBETUWE